۱۸ مرداد ۱۳۹۷ ۰۹:۲۲
کد خبر: ۲۳۶۰

پرشیا دایجست - نخستین و ابتدایی‌ترین دستگاه خنک کننده یا تهویه مطبوعی که ایرانیان ابداع کردند «خیشخانه» بود.

واژه «خیش» صورت دیگر واژه فارسی «کیش» و پارچه یا پرده‌ای از جنس کتان یا کرباس ستبر و خشن است. خیش را از سقف خانه یا اتاق تابستان نشین آویزان می‌کردند و با ریسمانی که به آن بسته بودند، آن را به حرکت در می‌آوردند و هوای فضای درون خانه و اتاق را تهویه و خنک می‌کردند. برای خنک کردن بادِ خیش، پرده را با آب و گاهی با آب و گلاب خیس می‌کردند.

خانه و اتاق مجهز به خیش را «خیشخانه» می‌گفتند که انواع مختلفی داشت. «خارخانه» یا «خَشَن خانه» کلبه یا اتاقکی بود که آن را به شکل‌های گوناگون با خارشتر، نی و یا پیش (شاخه و برگ درخت خرما) معمولا در کنار جوی آب و کنار اتاق نشیمن می‌ساختند. تابستان‌ها درون خارخانه یا خشن خانه می‌نشستند و با پاشیدن آب رویش، آن را مرطوب نگه می‌داشتند.


بیشتر بخوانید:

 "سیزده به در" جشنی با قدمت 4 هزار سال

♦ میزان محبوبیت کالاهای ایرانی در دنیا

 کولر گازی بخریم بهتر است یا کولر آبی؟


«خیشخانه خیمه‌ای» یا «چادری» را از پارچه کتانی ستبر و خشن می‌دوختند و در تابستان‌ها آن را در کنار خانه برپا می‌کردند. دور تا دور درون خیمه را شاخه و برگ می‌چیدند و بالا می آوردند یا سبدهای بافته با شاخه‌های بید می گذاشتند. در گرمای روز، روی خیمه و شاخه‌ها و برگ‌ها را آب می‌پاشیدند یا تکه‌های بزرگ برفِ به هم فشرده یا یخ را درون سبدها می‌گذاشتند. باد که به چادر می‌وزید با گذر از خیمه و شاخه و برگ‌های خیس، یا سبدهای پر از برف و یخ، هوای خنک را در فضای درون خانه پراکنده می‌کرد.     

خیشخانه دیواری هم کلبه‌ای بود که روی دیوارهای آن پاره‌های نمد می‌آویختند و یک لوله‌ سوراخ سوراخ به طور افقی از بالای نمدها می‌گذراندند. وقتی که درون خیشخانه می‌نشستند، آبی را در لوله به جریان می‌انداختند و آب از سوراخ‌های لوله روی نمدها می‌ریخت و آنها را تَر می‌کرد. با وزش نسیم و باد بر نمدهای خیس، هوای خنک و مطبوعی در فضای اتاق پخش می‌شد.

برای خواندن اخبار فرهنگی و هنری اینجا کلیک کنید

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* captcha:
* نظر:
]