۱۰ آذر ۱۳۹۷ ۱۲:۱۳
کد خبر: ۴۷۱۵

پرشیا دایجست - چندی است در عرصه سیاست ایران لزوم اتخاذ استراتژی نگاه به شرق در سیاست خارجی دوباره مطرح شده است. در واقع این موضوع بیشتر از سوی منتقدین دولت روحانی تبلیغ می شود که در 5 سال گذشته سعی کرده بود رابطه ایران با غرب را بهبود بخشد. مهم ترین اقدام روحانی در این مسیر دستیابی به توافق هسته ای برجام بود که زمینه را برای تنش زدایی و افزایش روابط سیاسی و اقتصادی ایران با اروپا فراهم کرد.

اما ایران هنوز از منافع این توافق منتفع نشده بود که تغییر ریاست جمهوری در امریکا همه چیز را دگرگون کرد. ترامپ با خروج از این توافق چندجانبه عملا احساس بی اعتمادی به امریکا در نزد رهبران ایران را افزایش داد و مخالفین امریکا و به طور کلی غرب در ایران را در موضع برتر قرار داد.

حال با بازگشت تحریم های ثانویه و ناامیدی از اقدامات کافی و موثر اروپا برای مقابله با یکجانبه گرایی امریکا در موضوع توافق هسته ای ایران، مخالفین غرب در ایران از لزوم بازگشت به استراتژی «نگاه به شرق» صحبت می کنند. این استراتژی پیشتر از سوی ایران و به خصوص در دولت رئیس جمهور سابق محمود احمدی نژاد دنبال شده بود. البته به نظر می رسد در 40 سال گذشته از آنجا که ایران از سوی شرق برداشت تهدید امنیتی نداشته تمایل بیشتری به افزایش رابطه با کشورهایی همچون روسیه، چین، هند و ... داشته است. اما آیا این تمایل دوجانبه بوده است؟ آیا در شرایط کنونی استراتژی نگاه به شرق می تواند منافع ایران را حفظ کند؟

این سوالی بود که میز سیاسی پرشیا دایجست در یک پرونده ویژه آن را با کارشناسان مطرح سیاست خارجی ایران به بحث گذاشت.

تقریبا تمامی این کارشناسان معتقد بودند شرق و به خصوص روسیه و چین از شرایط خاص ایران در حال سوءاستفاده بوده و صرفا به منافع خود می اندیشند. در این میان برخی همچون ابراهیم رحیم پور، معاون سابق آسیا و اقیانوسیه وزارت امور خارجه ایران و محمد جمشیدی استاد روابط بین الملل دانشگاه تهران معتقدند ایران در عین حال چاره دیگری ندارد و باید به روابط خود با روسیه و چین ادامه دهد. حسین ملائک سفیر پیشین ایران در چین نیز معتقد است اگرچه چین و روسیه در شرایط تحریمی نقش دایه را برای ایران بازی نخواهند کرد، اما به گسترش تحریم ها نیز دست نخواهند زد.

اما برخی دیگر همچون ناصر هادیان استاد روابط بین الملل دانشگاه تهران معتقد است شرق نمی تواند مسائل استراتژیک ایران را حل کند و یا فریدون مجلسی دیپلمات پیشین ایران که معتقد است سیاست نگاه به شرق نه تنها موجب پیشرفت و برون رفت ایران از شرایط کنونی نمی شود؛ بلکه ایران را اسیر تعاملات زیان بار می کند. هرمیداس باوند دیپلمات پیشین ایران نیز معتقد است استراتژی نگاه به شرق نمی تواند به تهران در راستای کاهش فشار تحریم کمک قابل توجهی بکند؛ چراکه اساسا کشورهای حوزه شرق هیچگاه نه در حوزه امنیت و نه در حوزه توسعه کمکی به ایران نکرده اند.

در این میان پروفسور انوشیروان احتشامی استاد روابط بین الملل در دانشگاه دورهام انگلیس، رابطه با غرب و شرق را برای ایران لازم می داند و معتقد است ایران باید برای توسعه اقتصادی خود بیشتر با اروپا در ارتباط باشد، اما امنیت خود را بیشتر می تواند از طریق چین و روسیه تامین کند. پروفسور شیرین هانتر استاد دانشگاه جرج تاون نیز معتقد است شرق و غرب از ایران به عنوان ابزاری برای چانه زنی استفاده می کنند و در شرایط فعلی ایران نباید تمام امیدش به یک یا دو کشور باشد؛ بلکه تهران باید روابط مناسبی با تمام بازیگران اصلی داشته باشد و در نتیجه موقعیت چانه زنی خود را بهبود بخشد. در این میان ایزدی سفیر پیشین ایران در روسیه دیدگاه دیگری دارد و معتقد است مهم ترین استراتژی ایران باید فارغ از نگاه به شرق، ایجاد مناسبات خوب با همسایگانش باشد.

آنچه از مجموع نظرات این کارشناسان برداشت می شود این است که ایران نمی تواند به استراتژی «نگاه به شرق» برای مقابله با غرب دلخوش باشد. بلکه ایران باید با گسترش ارتباطات خود با شرق و غرب، به حفظ و افزایش منافع ملی خود اقدام کند.

جلیل بیات

سردبیر پرشیا دایجست

برای دانلود فایل پی دی اف اینجا کلیک کنید

برای خواندن اخبار سیاسی اینجا کلیک کنید

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* captcha:
* نظر:
پر بازدیدها
آخرین اخبار